प्राचीन भारत
संस्कृती · समुदाय
ग्रंथांत आणि दगडात विविधता
महाभारतातला शिखंडी, अर्धनारीश्वर आणि पुढे खजुराहोची शिल्पं (इ.स. 950 ते 1050 च्या सुमारास).
कालरेषा
दोन हजार वर्षं शेजारीशेजारी चालत आलेले तीन प्रवाह. विषयानुसार निवडा, मग खाली स्क्रोल करा.
घटना
1861
भारत · कायदा
कलम 377 लादलं जातं
ब्रिटिश वसाहतवादी राज्यकर्ते “carnal intercourse against the order of nature” (निसर्गनियमाविरुद्ध शरीरसंबंध) गुन्हा ठरवतात.
1948
विज्ञान · वैद्यक
Kinsey अहवाल
समलैंगिक आकर्षण अंदाजापेक्षा खूपच जास्त सामान्य असल्याचं दाखवतो.
1957
विज्ञान · वैद्यक
Hooker ची ब्लाइंड टेस्ट
मानसशास्त्रीय चाचण्यांमध्ये तज्ज्ञांना समलैंगिक आणि विषमलैंगिक पुरुषांमधला फरक ओळखता येत नाही.
1969
संस्कृती · समुदाय
Stonewall, न्यूयॉर्क
पोलिसांच्या छाप्यानंतर उसळलेले दंगे आधुनिक जागतिक प्राइड चळवळीला ठिणगी देतात.
1973
विज्ञान · वैद्यक
APA समलैंगिकतेला यादीतून वगळतं
अमेरिकन निदान-पुस्तिकेत ती आता मानसिक विकार राहिलेली नाही.
1980 चं दशक
संस्कृती · समुदाय
Ashok Row Kavi उघडपणे बोलतात
प्रसारमाध्यमांत समलैंगिक असण्याबद्दल उघडपणे बोलणाऱ्या पहिल्या भारतीयांपैकी एक; पुढे त्यांनी Bombay Dost (1990) आणि Humsafar Trust (1994) सुरू केलं.
1990
विज्ञान · वैद्यक
WHO समलैंगिकतेला रोगांच्या यादीतून काढतं
17 मे रोजी, जो आता होमोफोबिया, बायफोबिया आणि ट्रान्सफोबियाविरोधी आंतरराष्ट्रीय दिन म्हणून पाळला जातो.
1991
संस्कृती · समुदाय
Less Than Gay, नागरिकांचा पहिला अहवाल
AIDS Bhedbhav Virodhi Andolan समलैंगिक पुरुष आणि लेस्बियन स्त्रियांच्या आयुष्यावर आणि कलम 377 वर भारतातल्या पहिल्या अहवालांपैकी एक प्रसिद्ध करतं. पुढच्या वर्षी त्याचे सदस्य दिल्ली पोलीस मुख्यालयाबाहेर निदर्शनं करतात.
1998
संस्कृती · समुदाय
Fire भारतीय चित्रपटगृहांत पोहोचतो
एकाच घरातल्या दोन स्त्रियांवरचा Deepa Mehta यांचा चित्रपट समलैंगिक नात्यावरच्या पहिल्या भारतीय चित्रपटांपैकी एक आहे. डिसेंबरमध्ये शिवसेनेचे कार्यकर्ते तो दाखवणाऱ्या चित्रपटगृहांवर हल्ले करतात, आणि तो चित्रपट अन्यथा झाला असता त्यापेक्षा कितीतरी जास्त ओळखला जातो.
1999
संस्कृती · समुदाय
भारतातली पहिली प्राइड वॉक
कोलकात्यात फ्रेंडशिप वॉकमध्ये एक छोटा गट चालतो.
2001
भारत · कायदा
Naz Foundation कलम 377 ला आव्हान देते
भारताच्या दीर्घ कायदेशीर लढ्याची सुरुवात करणारी याचिका.
2001
संस्कृती · समुदाय
नेदरलँड्स सर्व जोडप्यांसाठी विवाह खुला करतं
1 एप्रिलला अ‍ॅम्स्टरडॅममध्ये जगातले पहिले कायदेशीर समलैंगिक विवाह होतात.
2006
संस्कृती · समुदाय
एक राजपुत्र स्वतःबद्दल सांगतो
राजपिपळ्याचे Manvendra Singh Gohil जाहीरपणे स्वतःबद्दल सांगणारे पहिले भारतीय राजघराण्यातले सदस्य ठरतात.
2008
संस्कृती · समुदाय
प्राइड मोर्चे भारतातल्या शहरांमध्ये पसरतात
दिल्ली, बंगळुरू आणि मुंबईत मोर्चे निघतात, ऑगस्टमधल्या मुंबईच्या पहिल्या Queer Azaadi March सह. कोलकाता 1999 पासूनच चालत होतं.
2009
भारत · कायदा
दिल्ली उच्च न्यायालय कलम 377 चा अर्थ मर्यादित करतं
Naz Foundation v. Government of NCT of Delhi या निकालात परस्पर संमतीची समलैंगिक नाती गुन्ह्यातून वगळली जातात.
2013
भारत · कायदा
सर्वोच्च न्यायालय तो निकाल उलटवतं
Suresh Kumar Koushal v. Naz Foundation मध्ये कलम 377 पुन्हा लागू होतं.
2014
भारत · कायदा
नालसा निकाल
ट्रान्सजेंडर माणसांना तिसरं लिंग म्हणून मान्यता मिळते, स्वतःची ओळख स्वतः ठरवण्याच्या हक्कासह.
2015
भारत · कायदा
राज्यसभा ट्रान्सजेंडर हक्क विधेयक मंजूर करते
DMK चे Tiruchi Siva यांनी मांडलेलं खासगी सदस्य विधेयक एप्रिलमध्ये वरच्या सभागृहात मंजूर होतं. ते कधीच कायदा बनत नाही, पण 2019 च्या कायद्यापर्यंत नेणाऱ्या चर्चेच्या अटी ते ठरवतं.
2015
संस्कृती · समुदाय
Obergefell v. Hodges
26 जूनला अमेरिकेचं सर्वोच्च न्यायालय निकाल देतं की समलैंगिक जोडप्यांना पन्नासही राज्यांत लग्न करण्याचा घटनात्मक अधिकार आहे.
2017
भारत · कायदा
गोपनीयतेचा अधिकार
पुट्टस्वामी निकाल लैंगिक कलाला गोपनीयतेचा अत्यावश्यक भाग म्हणतो.
6 सप्टेंबर 2018
भारत · कायदा
नवतेज सिंग जोहर: कलम 377 रद्द
पाच न्यायाधीशांचं खंडपीठ समलैंगिक प्रेमाला गुन्ह्यातून वगळतं. इंडियन सायकियाट्रिक सोसायटी सांगते की समलैंगिकता हा आजार नाही.
2019
संस्कृती · समुदाय
Dutee Chand स्वतःबद्दल सांगतात
ही धावपटू भारताची पहिली उघडपणे समलैंगिक अव्वल खेळाडू ठरते.
2019
विज्ञान · वैद्यक
आतापर्यंतचा सर्वात मोठा जनुकीय अभ्यास प्रसिद्ध
4,77,522 माणसं. कोणतंही एक “गे जनुक” नाही, पण अनेक लहान जनुकीय प्रभाव.
2019
भारत · कायदा
ट्रान्सजेंडर व्यक्ती कायदा
ट्रान्सजेंडर माणसांविरुद्ध भेदभावाला मनाई करतो.
2019
संस्कृती · समुदाय
तैवान समलैंगिक विवाहाला कायदेशीर करतं
मे महिन्यात तैवान असं करणारं आशियातलं पहिलं ठिकाण ठरतं.
2021
भारत · कायदा
मद्रास उच्च न्यायालयाची मार्गदर्शक तत्त्वं
S. Sushma v. Commissioner of Police मध्ये क्वीअर माणसांच्या संरक्षणाचे आणि कन्व्हर्जन थेरपीविरुद्ध कारवाईचे आदेश दिले जातात.
2022
भारत · कायदा
कन्व्हर्जन थेरपी गैरवर्तन म्हणून जाहीर
राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोग सर्व राज्य परिषदांना तसं कळवतो.
ऑक्टोबर 2023
भारत · कायदा
विवाह समानतेचा खटला
Supriyo Chakraborty v. Union of India: सर्वोच्च न्यायालय समलैंगिक विवाहाला कायदेशीर करायला नकार देतं आणि तो प्रश्न संसदेवर सोडतं.
मार्च 2026
भारत · कायदा
ट्रान्सजेंडर दुरुस्ती मंजूर (वादग्रस्त)
वैद्यकीय मंडळाकडून पडताळणीची तरतूद आणते, कायदेशीर व्याख्या संकुचित करते आणि काही गुन्ह्यांसाठी कठोर शिक्षा जोडते. सरकार म्हणतं की ती कल्याणावर केंद्रित आहे आणि जबरदस्ती रोखते; कार्यकर्ते म्हणतात की त्यामुळे नालसा निकालात मान्य केलेला स्वतःची ओळख स्वतः सांगण्याचा हक्क जातो. देशभर निदर्शनं झाली आणि कायदेशीर आव्हानं येण्याची शक्यता आहे.