गोष्टी

ज्या दिवशी सगळं बदललं

ज्या दिवशी मला कळलं की माझ्यात काहीतरी वेगळं आहे, त्या दिवशी माझं सगळं आयुष्य उलटलं. हे हळूहळू घडलं नाही, मोठं होताना सहसा घडतं तसं. ते एकदम घडलं, पायाखालची जमीन कलंडल्यासारखं.

आणि सर्वात आधी जी भावना आली ती आश्चर्याची नव्हती, दिलाशाचीही नव्हती. ती लाज होती. कोणीही मला बसवून कधी सांगितलं नव्हतं, तरी हे चुकीचं आहे ही कल्पना माझ्या आत शिरली होती. म्हणून मी तेच केलं जे घाबरलेली माणसं करतात. मी ते लपवलं, स्वतःपासूनही, आणि मनाला समजावलं की कदाचित हे निघून जाईल.

समजत गेलं, समजत गेलं, समजत गेलं

ते निघून गेलं नाही. म्हणून मी वाचायला सुरुवात केली. शांतपणे, रात्री उशिरा, स्क्रीन मंद करून, याचा अर्थ काय, ते कुठून येतं आणि शास्त्रज्ञ व डॉक्टरांना प्रत्यक्षात काय सापडलं आहे, याबद्दल जे जे मिळालं ते सगळं वाचलं.

पान न् पान एकच उत्तर देत राहिलं: आजार नाही, निवड नाही, चूकही नाही. समजत गेलं, समजत गेलं, समजत गेलं, आणि हळूहळू लाजेची पकड सैल झाली.

पण एखादी गोष्ट डोक्यात समजणं आणि प्रत्यक्ष आयुष्यात धैर्य दाखवणं या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. कोणाला सांगायची मला अजूनही प्रचंड भीती वाटत होती.

भीती

ज्याने ती वाहिली नाही त्याला या प्रकारची भीती समजावून सांगणं कठीण आहे. ती माझ्या शरीरात राहत होती. एखादा बेफिकीर विनोद, थोडा जास्तच जवळ आलेला प्रश्न, संभाषण चुकीच्या विषयाकडे वळणं, इतक्या छोट्या गोष्टीनं ती जागी होई. माझ्याबद्दलच्या सत्याला स्पर्श करू शकेल असं काहीही, आणि माझा श्वास थांबे.

कधी कधी विचारच पूर्णपणे थांबे, मन भिंतीसारखं कोरं होई, तो क्षण निघून जाईपर्यंत आणि सगळं ठीक आहे असं दाखवता येईपर्यंत. दाखवण्यात माझी चांगलीच तयारी झाली. ते इतकं थकवणारं आहे की त्यासाठी माझ्याकडे शब्दच नव्हते.

कॉलेज मी कल्पिलं होतं तसं नव्हतं

कॉलेजमध्ये शेवटी मोकळेपणानं बोलता येईल असं मला वाटत होतं. मोठे विचार आणि खुली मनं असलेली जागा, जिथे लोक समजून घेतील, अशी मी कल्पना केली होती. पण तो फक्त एक समज होता, आणि सगळं गुलाबाच्या पाकळ्यांसारखं नसतं हे ठेचकाळूनच कळलं.

मी लोकांना त्याची थट्टा करताना ऐकलं. त्याला फॅड म्हटलं जाताना ऐकलं, लक्ष वेधण्यासाठी लोक उचलतात अशी गोष्ट. त्याला आजार म्हटलं जाताना ऐकलं. प्रत्येक वेळी ते खोलवर लागलं, कारण ते शब्द माझ्याच बद्दल होते, आणि मी तिथेच आहे याची कल्पना नसलेल्या माणसांनी ते सहज उच्चारले होते. त्यानं मला मोडून टाकलं.

पण मी स्वतःला सोडून दिलं नाही. मला सर्वात जास्त अभिमान त्याचाच आहे.

जे मला कधीच स्वीकारणार नाहीत याची खात्री होती, त्यांनीच मला सर्वात जास्त साथ दिली.

लोकांना सांगणं

मग, ज्याची कारणं मला आजही पूर्ण सांगता येत नाहीत, त्यासाठी मी लोकांना सांगायला सुरुवात केली. एकेकाला, काळजीपूर्वक. आणि सगळं मी वर्तवलेल्या प्रत्येक गोष्टीपेक्षा वेगळं घडलं.

जे मला कधीच स्वीकारणार नाहीत याची खात्री होती, त्यांनीच मला सर्वात जास्त साथ दिली. आणि ज्यांच्यावर मी सगळं काही पणाला लावलं असतं, जे अगदी बाजूला उभे राहतील असं मी गृहीत धरलं होतं, त्यांपैकी काहींनी अंतर ठेवलं. काहींनी त्याला आजारासारखं वागवलं. काहींनी त्याला स्वतःवर आलेल्या दबावासारखं घेतलं, जणू माझं सत्य त्यांच्यावरच ओढवलेली गोष्ट आहे.

ते कोणत्याही अनोळखी माणसाच्या थट्टेपेक्षा जास्त दुखावलं, कारण मी त्यांच्यावर विश्वास ठेवला होता. त्यानं मला दुसऱ्यांदा मोडलं.

त्यातून मला काय शिकायला मिळालं

पण त्यानं मला अगदी स्पष्टपणे दाखवलं की खरंच कोण सोबत होतं. कठीण काळात ज्यांनी साथ सोडायला नकार दिला, ज्यांनी त्याचा प्रत्येक पैलू आधी समजून घ्यायची वाट न पाहता साथ दिली, त्या मित्रमैत्रिणींना आणि कुटुंबाला जपायला त्यानं मला शिकवलं.

मी कोणत्या प्रकारचा माणूस आहे हे मला नेहमीच माहीत नसतं. पण एवढं माहीत आहे: कोणी मला दुखावलं तरी मी कदाचित शांत होईन आणि बोलणं थांबवेन, तरीही जेव्हा आणि जिथे त्यांना माझी गरज असेल तेव्हा त्यांच्यासाठी माझी साथ असेल, माझ्या आयुष्यानं परवानगी दिली तर.

तुमचा आजूबाजूचा परिसर महत्त्वाचा आहे, कारण शेवटी माणसंच महत्त्वाची असतात. प्रत्येकजण आपल्या आयुष्यात काहीतरी करेलच. त्याला सार्थ माणसंच करतात. म्हणूनच माणसांना माझ्याकडून अगणित संधी मिळतात. त्यांना माझ्या आयुष्यात ठेवावंसं वाटतं, कारण मला माणसांमध्ये वाईटापेक्षा चांगलं जास्त दिसतं.

मी असाच आहे. संत बनायचा हा माझा प्रयत्न आहे असं तुम्हाला वाटत असेल, तर तसं नाही. माझ्याकडूनही चुका झाल्या आहेत. माझ्या मित्रांनी आणि कुटुंबानं मला माफ केलं, आणि तिथेच मला शिकायला मिळालं.

एकटेपणाचे काळ

असेही काळ होते जेव्हा माझ्याजवळ कोणीच नव्हतं. त्या काळात माझ्या आवडत्या माणसांचे फोटो पाहून मला बळ मिळे, जरी त्यांपैकी कोणीही खोलीत नव्हतं.

आणि अशीही माणसं होती ज्यांनी मला कधी क्रूर काही म्हटलं नाही, ज्यांना फक्त समजलं नाही, आणि अजूनही समजत नाही. त्यांपैकी काही याला निवड म्हणतात. काही म्हणतात की हे नैसर्गिक नाही. जणू कोणी फक्त मजेसाठी कठीण वाट निवडेल: भीती, लपवणं आणि स्पष्टीकरणं देणं.

ही वेबसाइट का आहे

त्यांच्यासाठी, त्यांची तयारी असेल तर, मी या वेबसाइटचे काही विभाग काळजीपूर्वक अभ्यासून आणि नोंदी ठेवून तयार केले. ही निवड आहे, फॅड आहे किंवा आजार आहे असं तुम्ही म्हणणार असाल, तर माझ्या शब्दावर विश्वास ठेवा असं मी म्हणत नाही. विज्ञानाचं पान वाचा. संशोधन ग्रंथालय उघडा आणि मूळ अभ्यासांच्या लिंक पाहा. पुरावे काय सांगतात ते पाहा, आणि त्यांना तुमचा विचार विस्तारू द्या.

आणि ज्यांचं मत आधीच ठरलेलं आहे आणि कोणताही पुरावा ते हलवू शकत नाही, त्यांच्याशी मी भांडणार नाही. तुम्हाला चांगलं आयुष्य लाभो, आणि माझ्या मनात तुमच्याबद्दल द्वेष नाही. माझी एवढीच विनंती आहे की प्रेम करणाऱ्यांना द्वेष देऊ नका. तो खरंच दुखावतो, आणि आम्हाला आधीच सहन कराव्या लागणाऱ्या छळवणुकीचं आणि त्रासाचं ओझं पुरेसं आहे.

जर झगडणारे तुम्हीच असाल

तुम्ही झगडत असाल, तुम्हाला कोणी समजून घ्यावं असं वाटत असेल, किंवा नुकतंच स्वतःबद्दल सांगितलेल्या मित्राला, किंवा शांतपणे स्वतःला स्वीकारून कोणालाच न सांगितलेल्या मित्राला मदत करायची असेल, किंवा मी नाव न घेतलेल्या एखाद्या वेगळ्या परिस्थितीत असाल, तर इथलं सगळं मोकळेपणानं घ्या.

मदतीचं पान अशाच क्षणांसाठी हेल्पलाइन आणि मार्गदर्शिका देतं. डोकं खूप गोंगाटात असेल तेव्हासाठी थेरपी, ध्वनी स्टुडिओ आणि शांत खेळ आहेत. आणि तुम्हाला तुमची गोष्ट शेअर करायची असेल, किंवा काळजीनं वाचणाऱ्या कोणालातरी फक्त संदेश पाठवायचा असेल, तर संपर्काचं पान खुलं आणि निनावी आहे.

तुम्हाला एकाच वेळी धीट व्हायची गरज नाही. मलाही जमलं नव्हतं.

Reiner